W 2022 roku średniej wielkości producent kosmetyków naturalnych, nazwijmy go firmą Econaturalle (fikcyjna nazwa użyta na potrzeby studium przypadku), stanął przed koniecznością zapłacenia opłaty produktowej na poziomie ponad 56 tys. zł za opakowania wprowadzone na rynek. Po analizie sytuacji i konsultacji z doradcą ds. środowiska firma podjęła decyzję o zmianie podejścia do gospodarki opakowaniami. Efekt? W 2024 roku ich obowiązek opłaty wyniósł dokładnie 0 zł.
Punkt wyjścia – struktura opakowań i błędy w systemie
Firma Econaturalle stosowała opakowania z tworzywa HDPE (plastikowe tuby), słoiki PET, kartoniki oraz folię stretch do wysyłek. Wszystkie opakowania były jednorazowe, a proces ewidencji był nieuporządkowany – dane zbierano ręcznie raz w roku. Brak współpracy z recyklerami i rozproszona logistyka skutkowały tym, że dokumentów DPR nie udało się zdobyć w wystarczającej ilości.
W 2022 roku opłata produktowa była liczona na podstawie różnicy między wymaganymi poziomami odzysku a rzeczywistym recyklingiem. Dla tworzyw sztucznych firma osiągnęła zaledwie 12%, zamiast wymaganych 30% – co skutkowało wysoką opłatą.
Plan działania – redukcja u źródła i zmiana strategii
Z pomocą organizacji odzysku BDO opracowano strategię optymalizacji:
- zamiana opakowań: tuby HDPE zastąpiono opakowaniami PET o niższej masie,
- rezygnacja z wielomateriałowych wypełniaczy: zamiast stretchu zastosowano wypełniacze papierowe FSC,
- eko-projektowanie: wszystkie nowe opakowania miały być mono-materiałowe i łatwo segregowalne,
- umowa z organizacją odzysku: zawarto porozumienie z Organizacją odzysku opakowań, która zapewniła pełne pokrycie dokumentami DPR,
- cykliczna ewidencja: wdrożono kwartalne raportowanie ilości opakowań na wewnętrznej platformie,
- szkolenie zespołu logistyki i marketingu: pracownicy uczyli się, jak wpływać na poziomy odzysku i recyklingu już na etapie zamawiania materiałów.
Dokumentacja i efekty – jak zniknęła opłata produktowa
Na podstawie nowych opakowań i regularnej współpracy z organizacją odzysku, firma Econaturalle uzyskała komplet dokumentów DPR w 2023 roku, pokrywający 100% wymaganego recyklingu dla każdego rodzaju materiału.
Dodatkowo firma zrealizowała kampanię edukacyjną we współpracy z lokalną szkołą, przekazując materiały o segregacji i organizując warsztaty. Koszty działań edukacyjnych zostały uwzględnione w sprawozdaniu.
W sprawozdaniu rocznym za 2023 rok (składanym w marcu 2024) wykazano pełne wykonanie obowiązku, co pozwoliło na uniknięcie opłaty produktowej.
Inspirujące wnioski
- Organizacja odzysku BDO może całkowicie przejąć ciężar realizacji poziomów odzysku i recyklingu – jeśli współpraca zacznie się odpowiednio wcześnie.
- Eko-projektowanie opakowań to nie tylko trend, ale realne narzędzie redukcji kosztów środowiskowych.
- Dokumenty DPR są warunkiem udokumentowania recyklingu – ich brak to automatyczny obowiązek opłaty.
- Planowanie z wyprzedzeniem (najlepiej od stycznia danego roku) pozwala uniknąć panicznego szukania DPR na ostatnią chwilę.
- Segregacja i właściwy wybór materiałów ułatwiają sprzedaż do certyfikowanych recyklerów, którzy wystawią dokumenty.
Firma Econaturalle nie tylko uniknęła opłaty, ale zyskała nowy argument marketingowy – pełna zgodność z zasadami gospodarki cyrkularnej, co zostało podkreślone w ich komunikacji B2B. Obecnie rozważają wdrożenie zwrotnych opakowań do wybranych linii produktów i własny system zbiórki odpadów opakowaniowych w punktach partnerskich.